30-04-07

Meisje en het Beest

Vanuit een ongemakkelijke stoel in de nok van de Antwerpse stadsschouwburg heb ik meer genoten van Beauty and the Beast dan vanuit een orkestbakplaats in het Lunt-Fontanne theater in New York. Aan het zitje zal het dus zeker niet gelegen hebben. Aan wat dan wel?

 

Beauty%20Beast%20small

Misschien ben ik in mijn vorige beoordeling te negatief geweest, maar dat verklaart niet waarom ergernis opeens heeft plaats geruimd voor appreciatie en zelfs een tikje enthousiasme. Op het einde van de show moest ik zelfs een traantje wegpinken. Hoe kan een Vlaamse versie van een Broadway musical beter ogen (niet klinken) dan het origineel? Volgens mij zijn er zowel objectieve als subjectieve redenen.

 

 

Beauty en de Beast opende op Broadway in 1994 en heeft al meer dan 5.000 voorstellingen achter de rug. De Vlaamse versie liep in Antwerpen van 25 januari tot 27 april 2007. Dat kan op zich al een reden zijn waarom de Vlaamse productie frisser aanvoelde dan de Amerikaanse, maar er is meer. Het aftandse, stoffigere en kitscherige decor op Broadway stak ongunstig af tegen het sprankelende en innovatieve toneel in Antwerpen. Ook de kostuums leken kleurrijker en, mag ik het zeggen, properder. Misschien zijn die op Broadway na dertien jaar aan vervanging toe?

 

beauty_a_t_beast_1

Jan Schepens: betere prins dan beest 

 

Dan is er de Nederlandse vertaling door Martine Bijl en de Vlaamse hertaling door Els De Schepper, die een aantal spitsvondigheden aan het origineel hebben toegevoegd. Zo zijn er enkele grappige woordspelingen (stop met lullen, Lulière) die in het Engels natuurlijk niet werken. Ik was ook verrast door sommige adaptaties in de liedjesteksten (hoe is “Niemand pist omhoog als Gaston” ooit door de Disney-censuur geraakt?) De vertaling van de hoofdsong ‘Meisje en het Beest’ deed dan weer mijn wenkbrauwen fronsen (wat is er mis met Schone en het Beest of -ter wille van de alliteratie- Belle en het Beest?). En op een of andere manier werkt het Franse accent van Lumière en Babette beter in het Vlaams dan in het Engels. 

 

beauty_a_t_beast_2

Peter Van de Velde moest het onderspit niet delven als Lumière

 

Ook de vertolkingen moesten in het algemeen niet onderdoen voor die op Broadway. Ik verkoos de Maurice van Koen Crucke boven die van Jamie Ross. In tegenstelling tot de ergerlijke Aldrin Gonzales zette Steve Beirnaert een zeer grappige Lefou neer. Peter Van de Velde moest het onderspit niet delven voor John Tartaglia als Lumière en Marc Lauwrys stal de show als ‘Tickens’ (Cogsworth in de Amerikaanse versie). Die pasjes! Ook Goele De Raedt plantte een zeer geslaagde ‘plumeau’ Babette neer en Kirsten ‘La Commodia’ Cools was een stuk ingetogener en bijgevolg overtuigender dan de karikatuur die Mary Stout als ‘Madame de la Grande Bouche’ ervan maakte. De Vlaamse versie was ook iets zuiniger en smaakvoller op het vlak van slapstick. In plaats van me te ergeren, lachte ik gewoon met de zaal mee. Dus niets dan lof tot nog toe.

 

Ann Van den Broeck was zeer verdienstelijk als Belle, maar kan qua stemgeluid net niet tippen aan haar Nederlands-Amerikaanse evenknie Anneliese Van Der Pol. René van Kooten was zeker niet slecht als Gaston, maar ik verkoos toch de bariton en cartooneske vertolking van James Patterson. Rest nog het Beest. Er gaat vanuit Jan Schepens als monster evenveel dreiging uit als vanuit Grizabella in Cats. Ik verwachtte elk moment dat hij in “Memory” zou losbarsten. Qua gestalte verzinkt Schepens in het niets bij de theepot, de kandelaar en de commode. Hij zingt en acteert als de beste, maar voor de bovenste rijen lijkt hij meer op Judy Garland tussen de leeuw, de vogelschrik en de tinnen man. Als sprookjesprins weet hij dan weer wel beter te overtuigen dan Steve Blanchard. Nu ja, die laatste blijft ook na zijn metamorfose er nog altijd uitzien als een beest.

 

beauty_a_t_beast_3

Glitter van Broadway naar Vlaanderen 

 

Naast al die objectieve kwaliteiten zijn er ook een aantal niet te versmaden subjectieve elementen die in het voordeel van de Vlaamse versie uitdraaien. In New York moet je kiezen uit wel dertig musicals. Bij de minste teleurstelling wou je dat je in het theater naast de deur zat. In Vlaanderen heb je die keuze niet. Bovendien streelt het de nationale ijdelheid dat de glitter van Broadway tot in Vlaanderen is doorgedrongen. Je geniet dus omdat het hier gebeurt. Normaal verkies ik altijd wel het origineel boven de vertaling. Maar als een musical overbekend is, kan een vertaling er een frisheid aan geven die het origineel niet langer heeft. De vertaling voegt er dan iets aan toe in plaats van er iets van weg te nemen. De Joop van de Ende Theaterproducties zijn daarin geslaagd. Ze hebben Beauty and the Beast niet alleen een nieuw kleedje aangemeten, maar ook fris ondergoed. En daarom ruikt de roos lekkerder.

15:05 Gepost door Jean Lievens in recentie | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 007, beauty and the beast, vlaamse versie |  Facebook |

24-04-07

Schone of Beest?

Net terug van New York met vijf musicals achter de kiezen: Beauty and the Beast, Spring Awakening, The 25th Annual Putnam County Spelling Bee, The Drowsey Chaperone en Company, in opgaande lijn van persoonlijke appreciatie.

 

Laten we beginnen met “Beauty and the Beast”. Tegen beter weten in (zie vorig artikel) kopen we tickets aan de box-office van het Lunt-Fontanne theater. Waarom niet eigenlijk? “Beauty and the Beast” is de op vijf na langst lopende musical op Broadway en sluit in juli definitief de deuren. Bovendien achten we het materiaal van de klassieker van Cocteau evenals de vertaling ervan naar de tekenfilm van Disney zo onverwoestbaar dat het ons onmogelijk lijkt het te verknoeien. Verkeerd gedacht... We hebben ons sinds “The Producers” niet meer zo geërgerd.

 

SH101010

Lunt-Fontanne Theatre 

 

Een feest voor kinderen

 

Oké, voor mensen met kinderen (of de mentaliteit van kinderen) is de Broadwayversie best te pruimen. Dat getuigen ook de lachsalvo’s in de zaal telkens een acteur zich bezondigt aan overacting (dus de hele voorstelling door).  Want laten we het eerst even over het met cellofaan ritselende publiek hebben, dat vooral uit toeristen en Amerikanen met kleine kinderen bestaat. Beide delen een beperkte Engelse woordenschap en proesten het uit bij elke flauwe grap die ze begrijpen. En natuurlijk bij elke valpartij, vuistslag of andere slapstickgag. Achter ons klinkt af en toe de Duitse vertaling van de meest triviale grappen. Wat moeilijkere dialogen blijven onvertaald. Naast mij een Aziatische New Yorkse die mij vlak voor de aanvang van de voorstelling verwelkomt in ‘haar stad’ en vervolgens na elke regel dialoog een goed- of afkeurende ‘hm, hm’ uit. Gelukkig geen luchter in het decor, of ik hing erin.

 

Natuurlijk hoeft een stuk dat zich vooral naar kinderen richt niet slecht te zijn. Volwassenen kunnen evengoed met volle teugen genieten van de Oscargenomineerde tekenfilm uit 1991. Maar de dubbele bodems en knipogen die aan kinderen ongemerkt voorbijgaan maar door volwassenen des te meer gesavoureerd worden, zijn onvindbaar in de Broadwayversie. In de plaats daarvan worden af en toe in regelrechte vaudevillestijl een paar borsten omhoog geduwd. Gelachen dat we hebben! De oorspronkelijke muziek bleef gelukkig bewaard, maar de nieuwe nummers haalden helaas niet hetzelfde niveau.

 

Een positieve noot

 

Omdat het onfair zou zijn het hele stuk af te kraken, willen we graag een pluim geven aan de Nederlandse actrice Anneliese Van Der Pol die mooi gestalte geeft aan Belle. Prachtige, sterke stem en een redelijke vertolking. Hoe harder ze zingt, hoe luider het applaus. In de voorstelling die wij bijwonen, speelt stand-by James Patterson met verve de rol van Gaston. Tussen haakjes, wees nooit misnoegd als een speler wordt vervangen door een stand-by of een understudy (een understudy speelt mee in een kleinere rol maar kan indien nodig inspringen voor een belangrijkere rol; een stand-by wordt enkel gebruikt in zeer grote shows ter vervanging van een beroemde acteur of voor een bijzonder moeilijke rol). Meestal doen ze enorm hun best om een goede beurt te maken zodat hun prestatie die van de ‘normale’ acteur of actrice vaak overtreft. Bovendien hoeft een vervanger geen nobele onbekende te zijn. Bebe Neuwirth (Lilith uit Cheers) speelde in de 1986 revival van ‘Sweet Charity’ de bijrol Nicky (en werd daarvoor beloond met een Tony Award), maar was ook understudy voor Donna Murphy die de hoofdrol Charity voor haar rekening nam. Nathan Lane, een van de grootste Broadwaysterren van het moment, had een stand-by in de revival van ‘A Funny Thing Happened on the Way to the Forum. Maar dat even terzijde.

 

Terug naar Beauty and the Beast. Andere opvallende verschijning in de rol van levende kandelaar: John Tartaglia, die we enkele jaren geleden nog zagen schitteren in het briljante Avenue Q, maar blijkbaar bezweek voor het grote Disney geld. Jammer. Jeanne Lehman zette een verdienstelijke theepot neer en Mary Stout een Montserrat Cabbalé-achtige kleerkast. Het monster werd vertolkt door Steve Blanchart, die er als beest beter uitzag dan als prins, maar dat is een kwestie van smaak.

 

Beauty and the Beast playing at the Lunt-Fontanne Theatre 

Goed. Als je het stuk niet positief beoordeelt, hoe verklaar je dan het fenomenale succes ervan? Simpel. Het is hetzelfde succes als dat van Independance Day, Meet the Fockers, Night at the Museum of Bruce Almighty, allemaal uit de top 50 van films die de kassa’s het meest deden rinkelen. Het is het succes van FC De Kampioenen boven dat van Stille Waters, van Seventh Heaven boven dat van de Sopranos. En zo kunnen we nog een tijdje doorgaan. Niet dat er iets verkeerd is aan populair entertainment. Maar ik kan er alleen van genieten als ik eerst mijn verstand op nul zet. En in die klasse verkies ik de Drowsey Chaperone honderd keer boven Beauty and the Beast. Is je brein echter groter dan dat van een erwt, ga dan liever naar Company of The Spelling Bee. Misschien gaat er hier en daar een grap aan je voorbij, maar wat blijft hangen, is tenminste de moeite waard. Both a Little Scared, Neither one Prepared… Beauty and the Beast… Inderdaad, we waren er niet op voorbereid.

18:31 Gepost door Jean Lievens in recentie | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 006, beauty and the beast, broadway, new york, amerika |  Facebook |