26-05-07

De nieuwe Broadway musical: een geldmachine

 
De Golden Age van Broadway mag dan achter de rug liggen, de ‘Great White Way’ zoals de theaterstraat ook wordt genoemd, floreert als nooit tevoren. Alleen is Broadway meer dan ooit big business. Artistiek talent en vernieuwing schieten helaas moeilijk wortel in aarde doordrongen van het geld.

 

Natuurlijk probeerden ook vroegere Broadway-producties zoveel mogelijk dollars in het laatje te brengen. Dit is Amerika. Alleen durfden producenten experimenteren. Flops werden ingecalculeerd. De producer (enkelvoud) was een theaterliefhebber en in vele gevallen zelf niet gespeend van artistiek talent.

 

 

 

Daisy Eagan: "Broadway Baby" uit Follies

 

Vandaag zijn producenten gehaaide zakenlui waarvan sommigen nog nooit een voet in het theater hebben gezet. De kosten van een doorsnee Broadway show zijn zo hoog, dat achter elke show minstens een dozijn producers –of liever geldschieters (of wolven?)- schuilgaat.

 

In 1971 was de musical Follies, met 550 kostuums en talloze decorwissels, de duurste productie ooit: 800.000 dollar. Ondanks 522 voorstellingen (veel voor die tijd) geraakte Follies nauwelijks uit de kosten. Vandaag lopen de productiekosten op in de miljoenen. Om The Producers op poten te zetten, legden veertien investeerders tien miljoen bijeen. Ook Hairspray kostte 10 miljoen, Wicked zelfs 14 miljoen.

 

=4> 

Kim So Hyun als Christine in de Koreaanse productie van Phantom of the Opera

 

Het spreekt vanzelf dat de kosten van een hedendaagse show niet in één klap kunnen worden terugverdiend, zelfs niet met VIP-kaartjes aan 480 dollar het stuk (zoals het geval was bij The Producers). Om breakeven te bereiken, diende Wicked gedurende anderhalf jaar 1.300 kaartjes per voorstelling te verkopen. Het is maar zeer de vraag of in het huidige klimaat West Side Story of om het even welke Sondheim musical ooit een kans zou maken.

  

Nu, aan die evolutie is op zich niets speciaals. Je ziet dezelfde ontwikkeling in Hollywood: van Selznick tot Sony Pictures. Het is de overgang van de artisanale winkel naar de supermarkt. Het verklaart ook waarom de shows van de laatste 25 jaar zo lang lopen. Op 22 mei 2007 ziet de top tien er als volgt uit (* = loopt nog). 8 op 10 gingen pas na 1982 van start.

 

-          The Phantom of the Opera (1988 - *): 8.053 voorstellingen

-          Cats (1982-2000): 7.485

-          Les Misérables (1987-2003): 6.680

-          A Chorus Line (1975-1990): 6.137

-          Oh! Calcutta (revival) (1976-1989): 5.959

-          Beauty and the Beast (1994 - *): 5.385

-          Rent (1996 - *): 4.617

-          Chicago (revival) (1996 - *): 4.370

-          Miss Saigon (1991-2001): 4.097

-          The Lion King (1997 - *): 4002

 

Recentere producties kunnen uiteraard nog niet voorkomen in die lijst. Verder valt het op dat revivals het veel langer uithouden dan hun origineel. Van de shows die het meer dan 800 voorstellingen uitzongen, zijn de volgende vandaag nog altijd te zien (of net afgesloten):

 

-          The Producers (2001-april 2007): 2.502

-          Mamma Mia! (2001 - *): 2.340

-          Hairspray (2002 - *): 1.976

-          Avenue Q (2003 - *): 1.588

-          Wicked (2003 - *): 1.484

-          Monty Python’s Spamalot (2005 - *): 899

-          The 25th Annual Putnam County Spelling Bee (2005 - *)

 

Met andere woorden, ruim een derde van de stukken die vandaag op Broadway te zien zijn, houden het al meer dan 800 voorstellingen uit.

 

musical2

Julie Andrews presenteert 'Broadway, The American Musical' 

 

Kijken we naar de opbrengsten van de grootste hits, dan gaan onze oren fluiten. De succesvolste producties blijven immers niet trappelen op de planken in New York, maar veroveren de hele wereld. In de documentaire Broadway, The American Musical van 2004 (alweer een aanrader, en verkrijgbaar op dvd in zone 2) wordt uitgelegd dat Cats, The Phantom of the Opera, Les Miz en Miss Saigon samen wereldwijd 8 miljard dollar opbrachten. Dat is meer dan de totale omzet van Star Wars, Raiders of the Lost Ark, Jurassic Park en Titanic! Drie ervan zijn van Andrew Lloyd Webber, Les Miz van het Franse duo Claude-Michel Schönberg en Alain Boubil.

 

Ter vergelijking met boven: Broadway Baby vertolkt door de toen 80-jarige Elaine Stritch (in 2005, ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van Sondheim)

 

Valt die ontwikkeling te betreuren? Ja en nee. Het geldgeweld heeft in de eerste plaats een artistieke prijs. Achter veel shows gluurt tegenwoordig een element van fake. Anderzijds heeft het spelen op zeker een hausse in de revivals veroorzaakt. Klassiekers als Guys and Dolls, Porgy and Bess, Chicago… zijn daardoor opnieuw te bewonderen. En de mondialisering –ook van Broadway- heeft vroeger onbereikbare shows in New York doen overwaaien naar theaters in Antwerpen, Brussel en Amsterdam. Misschien wordt binnen dertig jaar wel teruggeblikt op vandaag als een gouden eeuw…

 

 

Chita Rivera & Gwen Verdon in originele versie van Chicago (1984)

13:01 Gepost door Jean Lievens in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: broadway, andrew lloyd webber, stephen sondheim, 014 |  Facebook |

21-05-07

I’m still here

 

 

I’m still here In het bovenstaande Youtube filmpje geeft Yvonne De Carlo wat meer uitleg over “I’m still here” uit de Sondheim musical Follies, een geliefkoosd nummer van heel wat actrices en zangeressen die kunnen terugblikken op een rijk gevuld leven: Nancy Walker, Carol Burnett, Shirley MacLaine, Ann Miller, Eartha Kitt, Elaine Stritch… Een ijzersterk nummer voor straffe dames. Dat De Carlo het even moeilijk heeft met de tekst, is niet te verwonderen. Het zijn lyrics om u tegen te zeggen. Maar naarmate de jaren verstrijken, worden de referenties die Sondheim gebruikt voor het grote publiek steeds moeilijker verstaanbaar. Hier volgt de volledige tekst met uitleg waar (eventueel) nodig.  Good times and bum times,
I've seen them all and, my dear,
I'm still here.

Plush velvet sometimes,
Sometimes just pretzels (1) and beer,
But I'm here.
 (1): Pretzel = zoute krakeling               I've stuffed the dailies (2)In my shoesStrummed ukeleles (3)
(2) Dailies: slaat op dagbladen die gebruikt worden ter vervanging van de zolen in versleten schoenen.
 (3) Ukuleles: Ukelele is een tokkelinstrument uit Hawaï dat in de jaren 20 een echte rage werd in de VS. Sung the bluesSeen all my dreams disappearBut I'm here I've slept in shanties,
Guest of the W.P.A (4).,
But I'm here.
 (4) W.P.A.: Work Projects Administration (1935–1943). Een Amerikaans overheidsagentschap tijdens de New Deal dat een uitgebreid programma van openbare werken ondernam om de werkloosheid te lijf te gaan.
Danced in my scanties,
Three bucks a night was the pay,
But I'm here.

I've stood on bread lines
With the best,
Watched while the headlines
Did the rest.
 In the Depression was I depressed?
Nowhere near.
I met a big financier
And I'm here.

I've been through Gandhi (5),
Windsor and Wally's affair (6),
And I'm here.
 (5) Gandhi: Indiaas onafhankelijkheidsstrijder die op zich een niet gewelddadige manier verzette tegen de Britse overheersing. Zijn beweging leidde tot de terugtrekking van de Britten uit India in 1947. (6) Windsor and Wally’s affair: Refereert naar wat bij ons beter bekend staat als de Simpson-affaire, de verhouding tussen Koning Edward VIII, staatshoofd van Groot-Brittannië in 1936, en Wallis Warfield Simpson, een Amerikaanse gescheiden vrouw. Edward deed troonsafstand om met haar te kunnen trouwen.
Amos 'n' Andy (7),
Mah-jongg and platinum hair (8),
And I'm here.

(7) Amos ‘n Andy: Een populair programma over het komische leven van twee zwarte mannen. Aanvankelijk een radioshow die startte in 1929 met blanke acteurs, opgevolgd in 1949 door een tv-show met zwarte spelers. In 1965 verdween de serie van het scherm vanwege de stereotypering van zwarten.
 (8) Mahjongg: Een Chinees tegelspel dat zeer populair werd in de Amerikaanse voorsteden in de jaren 20. I got through Abie's
Irish Rose (9),
Five Dionne babies (10),
Major Bowes (11),
 (9) Abie’s Irish Rose: Een toneelstuk dat opende in 1922 en het 2.532 voorstellingen uithield, tot dan een ongehoord record.
(10) Five Dionne Babies: In 1934 haalde het echtpaar Dionne alle krantenkoppen met een vijfling.

(11) Major Bowes: Was de producer en presentator van een populair radioprogramma.

Had heebie-jeebies (12)
For Beebe's
Bathysphere (13).

(12) Heebie-Jeebies: is de naam van een melodie, maar wordt ook gebruikt om een gevoelen van neerslachtigheid of angst te beschrijven.
           
(13) Beebe’s Bathysphere: William Beebe was de uitvinder van de Bathysphere, een sferische diepzeeduikboot die vooral wordt gebruikt om het leven onderwater te bestuderen.
 I lived through Shirley Temple (14)
And I'm here.
 (14) Shirley Temple: Razend populair kindersterretje gedurende de grote depressie. Oorspronkelijke tekst had het over de in Europa minder bekende Brenda Frazier.
I've gotten through Herbert and J. Edgar Hoover (15 & 16),
Gee, that was fun and a half.
When you've been through Herbert and J. Edgar Hoover,
Anything else is a laugh.
 (15) Herbert (Hoover): President van de Verenigde Staten van 1928 to 1934. Hij kreeg de schuld van de Grote Depressie in de schoenen geschoven.  (16) J. Edgar Hoover: stond aan het hoofd van de FBI van 1921 tot aan zijn dood in 1972. Bekend voor onder meer zijn strijd tegen gangsterbendes tijdens de drooglegging en zijn anticommunistische campagne na WOII die aanleiding gaf tot de zwarte lijst en de heksenjacht van McCarthy. Na zijn dood kwamen bewijsstukken naar boven dat hij vrouwenkleren droeg en waarschijnlijk homoseksueel was.
I've been through Reno (17)
I've been through Beverly Hills,
And I'm here.
 (17) Reno: Na Las Vegas de belangrijkste gokstad in Nevada. Maar daar waar Vegas bekend staat voor zijn snelle en gemakkelijke huwelijken, heeft Reno zijn faam te danken aan dito echtscheidingen.
Reefers and vino (18),
Rest cures, religion and pills,
And I'm here
 (18) Reefers and Vino: Reefers zijn marihuanasigaretten, vino is natuurlijk wijn.
Been called a pinko
Commie tool (19),
Got through it stinko
By my pool.

(19) Pinko Commie tool: (pinko slaat op communistische propaganda) Referentie naar de heksenjacht tegen communisten van begin jaren 50, ingezet door senator Joseph McCarthy.
 I should have gone to an acting school.
That seems clear,
Still, someone said, "She's sincere,"
So I'm here.

Black sable one day.
Next day it goes into hock (20),
But I'm here.
 (20) hock: verkocht aan een pandjesbaas voor cash. Top billing Monday (21),
Tuesday you're touring in stock (22),
But I'm here.
 (21) Top billing: De eerste naam die vermeld wordt in de eindgeneriek van een show. De ster.  (22) stock: hier wordt bedoeld een theater buiten New York City.
First you're another
Sloe-eyed vamp,
Then someone's mother,
Then you're camp.

Then you career from career
To career.
I'm almost through my memoirs.
And I'm here.

I've gotten through "Hey, lady, aren't you whoozis?
Wow! What a looker you were."
Or, better yet, "Sorry, I thought you were whoozis.
Whatever happened to her?"

Good times and bum times,
I've seen 'em all and, my dear,
I'm still here.

Flush velvet sometimes,
Sometimes just pretzels and beer,
But I'm here.

I've run the gamut.
A to Z.
Three cheers and dammit,
C'est la vie.

I got through all of last year
And I'm here.
Lord knows, at least I was there,
And I'm here!
Look who's here!
I'm still here!

Versie van Shirley MacLaine uit de film 'Postcards from the Edge' met Meryl Streep. Er schiet wel niet veel meer over van de oorspronkelijke tekst...

 

Een fel ingekorte versie van Polly Bergen tijdens de uitreiking van de Tony's:

 

15:20 Gepost door Jean Lievens in optreden | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 013, i m still here, yvonne de carlo, broadway, sondheim, 022 |  Facebook |

20-05-07

Bea en Angela: (g)een verrassend duo

 

De meesten onder ons kennen Angela Lansbury als de vrouwelijke detectiveschrijfster Jessica Fletcher uit Murder, She Wrote. Of de zingende theepot Mrs. Potts van de Disney tekenfilm Beauty and the Beast. Beatrice of kortweg Bea Arthur is dan weer bekend als de kranige Dorothy (een lievere benaming dan manwijf) uit de populaire tv-serie ‘The Golden Girls’, of als Maude uit de gelijknamige spin-off van de legendarische serie All in the Family.

 

Minder bekend is dat beide dames veteranen zijn op Broadway. Angela Lansbury is recordhoudster van 4 Tony Awards voor beste actrice: in Mame (1966), Dear World (1969), Gypsy (1975) en Sweeney Todd (1979). Bea Arthur stond samen met Angela op de planken in Mame en ook zij werd voor haar vertolking beloond met een Tony. Beide actrices deden hun nummertje “Bosom Buddies” nog eens over op de uitreiking van de Tony Awards.  

 

 

14:29 Gepost door Jean Lievens in optreden | Permalink | Commentaren (0) | Tags: mame, bea arthur, angela lansbury, tony awards, broadway, 012, 022 |  Facebook |

18-05-07

Onterecht onbekend (1): Dorothy Loudon

 

 

Dorothy Loudon (1933-2003) is net als zoveel Amerikaanse theatersterren zo goed als onbekend in Europa. Maar ze oogstte heel wat succes op Broadway, ondermeer als Miss Hannigan in de musical Annie, waarvoor ze in 1977 de Tony won voor beste actrice en als Dotty Otley in de komedie Noises Off. Carol Burnett ging echter met beide rollen lopen in de gelijknamige films.

 

Wel speelde Dorothy Loudon een aantal gastrolletjes in tv-series zoals Murder, She Wrote en Magnum P.I. en was ze te zien in twee speelfilms: als Serean Dowes in Midnight in the Garden of Good and Evil, en als Sonya Appolinar in Garbo Talks. In 1979 nam ze de rol van Mrs. Lovett over van Angela Lansbury in mijn favoriete musical Sweeney Todd van Stephen Sondheim. Ze is ook bekend voor haar versie van Broadway Baby uit Follies, eveneens van Sondheim.

 

In het volgende fragment, gezongen tijdens een hulde aan Sondheim in Carnegie Hall in 1992, mengt ze op een verbluffende wijze twee Sondheim-evergreens: Loosing My Mind uit Follies en You Could Drive a Person Crazy uit Company. Het nummer komt traag op gang, maar als je volhoudt, wordt je beloond voor de moeite.

15-05-07

Broadway, the Golden Age, by the legends who were there.

Een absolute aanrader voor zowel musical- als theaterliefhebbers is: ‘Broadway, the Golden Age, by the legends who were there’, een unieke documentaire waarin een honderdtal oude sterren terugblikken op hun theatercarrière. Schrijver, regisseur, cinematograaf, producent, geluidsman… is een en dezelfde man: Rick McKay. In zijn kleine appartement in Manhattan interviewde hij grote theaterlegendes zoals Gwen Verdon, Carol Channing, Fay Wray… Andere zocht hij thuis op. Het resultaat is niet alleen een ontroerend, maar ook een bijzonder leerrijk document dat waardevolle informatie nog net heeft kunnen vastpinnen voor het te laat was. Voor veel van de sterren was het immers hun laatste interview: Maureen Stapleton, Uta Hagen, Adolph Green, Fay Wray, Kim Hunter... Voor anderen kwam McKay te laat. Kim Stanley stierf twee weken voor haar interview.

 

30th_alPict

Cartoon van Al Hirschfeld

 

McKay heeft zes jaar aan zijn document gewerkt en het is eraan te zien. Elk interview is doorspekt met uniek beeldmateriaal dat het gesprek ondersteunt. Foto’s en films uit privé-collecties, uit de catacomben van film- en tv-studio’s (zoals de screentest van Laurette Taylor), uit verloren gewaande opnames van theaterstukken. De documentaire is ook een ode aan de derde leeftijd. “Op het punt van je leven dat je het meeste weet, zijn mensen niet langer geïnteresseerd,” zegt McKay terecht. Zijn documentaire is er het beste bewijs van. Met passie spreken de bejaarden over hun liefde voor het theater, over de levende band met het publiek, over de strijd die ze hebben gevoerd. De vele tientallen uren gesprekken zijn getrimd en in elkaar geweven tot een sterk en strak verhaal dat overloopt van passie, emotie en humor.

 

image_page1

Rick McKay

 

McKay groeide op in Indiana en arriveerde begin jaren 80 in New York. Hij trof er een Broadway aan dat niets meer te maken had met wat hij de “Golden Age” noemt, de periode tussen het einde van de Tweede Wereldoorlog en 1970. Veel talentvolle artiesten belandden tijdens de heksenjacht van McCarthy op de zwarte lijst. Ze ontvluchtten Hollywood en probeerden aan de kost te komen in New York. Sommigen op het toneel, anderen in acteerscholen zoals Uta Hagen, Stella Adler, Lee Strasberg, Sandy Meisner. Nooit eerder kende Broadway een dergelijke concentratie aan talent. Nooit heerste er onder de artiesten dezelfde camaraderie.

 
broadway_posterdvd_sm

In het begin van de documentaire vertellen de artiesten over hun eerste theaterervaring. Eva Maria Saint die als kind bedwelmd geraakte door een vleugje parfum die van het toneel haar richting uitwaaide. En hoe ze als toneelspeelster altijd net iets teveel parfum gebruikte in de hoop op iemand hetzelfde effect te hebben. Of Hal Linder die een zweetdruppel van James Earl Jones opving. Hoe Stephen Sondheim in tranen uitbarstte bij de eerste voorstelling van Carousel.

Bijzonder aangrijpend is het verhaal van Julie Harris die bijna weer begint te huilen als ze vertelt over de eerste keer dat ze Ethel Waters zag in ‘The Member of the Wedding.’ Hoe de zwarte actrice haar armen uitstrekt naar haar blanke dochter die niet weet dat zij haar moeder is. En hoe ze later zelf naast Ethel Waters de dochter speelde in de gelijknamige film…

 

harris_sm

Julie Harris

 

In het hoofdstuk ‘The Journey Begins’ herinneren Angela Lansbury, Carol Burnett, Farley Granger en anderen zich hun eerste kennismaking met New York. De kleuren van Times Square, het beroemde kruispunt dat ze enkel in zwartwit kenden van de film. Bijzonder aangrijpend is het verhaal van Carol Burnett en haar beginjaren in New York. Toen ze aankwam in het Alfonquin Hotel en hoorde dat ze er 9 dollar per nacht moest betalen, barstte ze in snikken uit. De huur van haar ouderlijk huis in Texas was 30 dollar per maand, of één dollar per dag...

 

Nadien verhuisde ze naar The Rehersal Club waar ze een kamer deelde met drie andere beginnende actrices. Samen kochten ze in Bloomingdale een jurk voor 20 dollar, duur in die tijd. Telkens iemand ging solliciteren, mocht ze ‘the dress’ aantrekken. Maar ze moest er dan wel voor zorgen dat de jurk gewassen en gestreken terug in de kast belandde voor de volgende sollicitante.

 

Burnett_Car66621597_150x200

Carol Burnett

 

Het is vreemd dergelijke beroemdheden te horen praten over hoe arm ze toen wel waren. Barbara Cook verdiende 40 dollar per week en betaalde 30 dollar huur. Maar ze was vastberaden om het waar te maken op Broadway: “De gedachte om terug naar huis te gaan, is nooit in mijn hoofd opgekomen. Nooit!” Of Shirley McLain die stiekem limonade maakte met heet water, citroen en suiker die gratis ter beschikking lagen in cafés en eethuizen. Maar ondanks hun armoede, zaten ze elke dag in het theater. Een zitje op het tweede balkon kostte amper 45 cent, een staande plaats 25 cent. Of ze deden aan ‘second acting”. Na de pauze wurmden ze zich samen met de massa het theater binnen, een opgevouwen oude Playbill in de hand, om gratis het tweede deel bij te wonen.

 

5646

Rick McKay en Shirley McLain

 

De documentaire zoomt ook in op enkele stand-ins die het tot grote sterren schopten. Velen kennen het verhaal van Shirley McLain die hals over kop Carol Haney moest vervangen in The Pajama Game. Maar Gretchen Wyler steelt de show als ze uitlegt hoe ze de hoofdrol bemachtigde in Silk Stockings. Voor dat verhaal alleen is de film het bekijken waard.

 

281x205_Gretchen_Wyler_Genesis_Awards_06

Gretchen Wyler

Ook interessant is het parcours dat een show aflegde alvorens het de planken van Broadway bereikte. Tijdens de ‘try-outs’ in de provincie werden nummers geschrapt, andere bijgeschreven, spelers vervangen… Zo schreef Jerry Herman voor Hello Dolly ‘Before the Parade Passes By’ in een hotel in Chicago tijdens een hevige sneeuwstorm. Cole Porter schreef de eerste acte van Kiss me Kate op de trein van New York naar Boston.

 

film_broadwaygoldenage

Rick McKay met Carol Channing, de enige echte Dolly

 

Iemand die zonder de documentaire van McKay waarschijnlijk volledig in de vergetelheid zou zijn beland, is de actrice Laurette Taylor. Bijna alle geïnterviewden geraken in trance als ze terugblikken op de prestaties van Laurette Taylor op het toneel en zoeken koortsachtig naar de juiste woorden om hun bewondering uit te drukken. Veel verder dan "She was something..." geraken ze niet. Laurette Taylor speelde zo natuurlijk dat het wel leek alsof ze van de straat was geplukt. Juist door die eenvoud kreeg ze geen filmrollen te pakken. Op enkele fragmenten van stomme films uit de jaren 10 na, zijn alleen beelden van haar screentest voor een Selznick-film bewaard gebleven. De filmproducenten vonden haar echter zo gewoon, dat ze niet geloofden dat ze een actrice was. Ze kreeg de rol dan ook niet. Hoewel vrijwel niemand haar naam nog kent (nu wel dankzij McKay) is haar invloed op het Amerikaans theatergebeuren onmiskenbaar. Al was het maar door de impact die ze gehad heeft op Uta Hagen, auteur van 'Respect for Acting’, een van de meest toonaangevende werken over acteren. Alleen Kim Stanley en Geraldine Page, inmiddels ook al overleden, benaderden haar acteerkunst.

 

taylorphoto

Laurette Taylor

 

McKay besteedt verder een uitgebreid hoofdstuk aan Marlon Brando, een niet gemakkelijk te strikken acteur. Brando liet zich niet vangen voor een interview, maar werkte toch mee aan de documentaire uit liefde voor het theater. Weinigen weten dat hij op aandringen van zijn lerares Stella Adler meer dan zeven jaar op Broadway stond alvorens New York in te ruilen voor Hollywood. Al in zijn eerste kleine rolletjes zoog hij de volledige aandacht van het publiek naar zich toe, en duwde de hoofdspelers in een figurantenrol.

 

godfathers_thumb

Brando gezien door Hirschfeld

 

De film eindigt met een hoofdstuk ‘What Happened’. In de Golden Age was het voor een acteur niet uitzonderlijk dat hij op drie maand tijd in tien verschillende stukken optrad. Elk jaar had hij gemiddeld drie flops. Op die manier leerde hij zijn stiel kennen. Vandaag lopen veel shows vijf jaar of langer. Dat komt de creativiteit en de levendigheid zeker niet ten goede. Als Ben Gazara vroeger fluisterde op het toneel, was hij duidelijk te horen tot in de nok van het derde balkon. Vandaag gebruikt iedereen een microfoon. Veel geluid is op voorhand opgenomen. Als een artiest nu in de orkestbak valt, zingt hij en speelt het orkest gewoon door. Vroeger bleven de toeschouwers zitten en applaudisseren. Pas na het derde of vierde open gordijn stonden ze eventueel recht. Vandaag krijgt vrijwel elke show een staande ovatie als snelste manier om de zaal uit te geraken. Vroeger heersten klinkende namen als Ethel Merman, John Raitt, Michael Goulet, Carole Channing… over Broadway, maar wie kent vandaag nog de namen van de sterren? Kan iemand zeggen wie in het theepotkostuum zit in The Beauty and the Beast?

 

miss_saigon2a

Miss Saigon: helicopter belangrijker dan acteurs?

 

Als de mechanische trap in Sunset Boulevard of de helikopter in Miss Saigon niet werken, kan de show niet doorgaan. Broadway is vandaag meer afhankelijk van technici dan van artiesten. Het is bijzonder moeilijk om nog iets origineels te produceren. Maar de toeschouwers zijn minder dom dan de zakenlui van Broadway denken. Het publiek wil confrontatie, betrokkenheid, uitdaging. Theater is een menselijke ervaring. Maar het bloed kruipt daar waar het niet gaan kan. Vandaag is er een grote opleving van het theaterleven, niet zozeer op de planken van Broadway, maar op kleine schaal, in appartementen, kelders en op zolders. Tot die conclusie komt Al Hirschfeld, de beroemde tekenaar wiens karikaturen de muren tooien van het al even beroemde Broadway restaurant Sardi’s. Ook hij gaf aan McKay een van zijn laatste interviews weg. Hij stierf op 20 januari 2003, op 99-jarige leeftijd.

 

129270246_050927120643333_wideweb__300x228

Angela Lansbury

 

O ja, er komt een vervolg op Broadway, the Golden Age. Broadway the Next Generation werd aangekondigd tegen eind 2005, maar is pas nu in postproductie. Dat belooft! In 2008 komt de film in de Amerikaanse zalen. Het is echter twijfelachtig of ze tot hier geraakt…   

 

uta-hagen-acting

 

17:49 Gepost door Jean Lievens in geschiedenis | Permalink | Commentaren (0) | Tags: broadway, new york, dvd, mckay, 010 |  Facebook |

08-05-07

Spring Awakening: fris en energiek, maar...

“Grensverleggend” (New York Post), “Broadway zal nooit meer hetzelfde zijn” (New York Times), “De beste nieuwe musical in een generatie” (New York Observer), “Een vitale sprong voorwaarts voor de Amerikaanse musical” (Time Out)… geef toe, een dergelijke musical kan je moeilijk links laten liggen. Het probleem met hooggespannen verwachtingen is de inlossing ervan. En op dat vlak springt Spring Awakening te kort.

 

Spring1600

 

 
Als je de uittreksels van de kritieken aan een theater moet geloven, dan is elke musical op Broadway de beste in de stad. Het probleem met die koppen is dat ze uit hun verband zijn gerukt. Andere krantenstukken typeren het stuk ook als “onevenwichtig”, “dramatisch zwak” en “desoriënterend”, maar die halen uiteraard de affiche niet. Eerste les: kijk verder dan de slagzinnen. Tweede les: lees eerst het verhaal om te weten waarover het stuk precies gaat, want op het toneel is verwarring troef.

 

Het verhaal

 

Spring Awakening is gebaseerd op het Duitse toneelstuk Frühlings Erwarchen, geschreven door Frank Wedekind in 1891. Het verhaal draait om de seksuele ontwaking van een groep tieners die zowel thuis als op school gebukt gaan onder een streng Lutheraans regime. Met masturbatie, homoseksualiteit, verkrachting en incest op het menu was het stuk zijn tijd ver vooruit, maar wat baanbrekend was in 1891, is dat al lang niet meer. Tenzij in het Amerika van George Bush misschien. In elk geval, de grenzen die Spring Awakening zogezegd doorbreekt (de seksuele thema’s en het kleine beetje naakt), werden veertig jaar geleden al een flink stuk verder overschreden in Hair.

 

spring3

 

Spring Awakening begint veelbelovend. Op het podium weerklinkt een prachtige ballade, Mama Who Bore Me, gezongen door de 20-jarige Lea Michelle. De mooie Wendla verkent de mysteries van haar lichaam en vraagt zich af waar baby’s vandaan komen. Dat leidt tot een grappig bedoelde confrontatie met haar moeder, die haar aanmaant een deftige jurk aan te trekken.

 

Volgende scène: schooljongens (twintigers die vijftienjarigen vertolken… voor mij werkt het niet, hoewel Spring Awakening op dat vlak toch beter scoort dan Blood Brothers) drammen op school Latijnse verzen af. Boven hun ritmisch gescandeer heft Melchior, vertolkt doorJonathan Groff, een lied aan dat de overheersende moraal in twijfel trekt (All That’s Known). Hij snelt Moritz (John Gallagher Jr.) ter hulp, een knaap die zodanig geobsedeerd of getraumatiseerd is door seks dat hij zich niet kan concentreren in de les. De leraar grijpt in en geeft de jongens een pak rammel. De klas revolteert. Uit de kelen weerklinkt The Bitch of Living. 

 

Wat later ontmoeten Melchior en Wendla elkaar in het bos en er ontluikt iets moois tussen die twee (Spring Awakening). Inmiddels gaat het met Moritz van kwaad naar erger. Uiteindelijk pleegt hij zelfmoord. Het schoolhoofd geeft Melchior de schuld en gooit hem buiten. Maar ondertussen is Wendla na een obscene vrijpartij op scène zwanger geraakt. Er staan het jonge koppel harde tijden te wachten.

 

spring_awakening

 

Zijdelings krijgen we ook nog het verhaal van de seksueel misbruikte Ilse (Lauren Pritchard) en het homokoppel avant la lettre Hanschen (Jonathan B. Wright) en Ernst (Gideon Glick). Nu, de langdurige masturbatiescène van Hanschen wist de overjarige zaal toch meer dan vijf minuten in een genante stilte te hullen.   

 

Gemengde gevoelens

 

Spring Awakening heeft de plaats (Duitsland) en de tijd (1891) van het originele stuk behouden, maar overgoten met eigentijdse, soms wilde rock-’n-rollmuziek en choreografie. Dat contrast zorgt voor een zeer originele toets, die voor mij althans niet echt werkt. Het vergt nu eenmaal meer dan een gemiddelde dosis verbeelding om een bende tafelspringende Amerikaanse jongeren met punkachtige kapsels die onder felgekleurde spotlights “My Junk”, “The Bitch of Living” en “Totally Fucked” uitschreeuwen in overmaatse microfoons te laten rijmen op het laatnegentiende-eeuwse Duitsland van Wilhelm II.

 

Alle volwassen rollen worden gespeeld door twee acteurs, die de ene keer angst en antipathie moeten inboezemen, maar zich dan weer bezondigen aan overacting en goedkope slapstick (die overdreven zenuwtik van Christine Estabrook: echt niet te harden).

 

sn_121106_spring3

Homokoppel avant la lettre?

 

Door dat heen en weer gespring in tijd en stijl kunnen de karakters ook niet echt overtuigen. Waar is de emotionele band met het publiek? Misschien was die er wel met de toeschouwers die op het toneel tussen de acteurs zaten. Maar echt meeleven met Moritz die uit het leven stapt... Sorry. Anderzijds kan Lauren Pritchard wel ontroeren als Ilse die net een abortus achter de rug heeft. Op muzikaal vlak is Spring Awakening best genietbaar, maar toch geen hoogvlieger. Een paar nummers zijn echt mooi, maar de meeste zijn alleen maar... gewoon.

 

Maar goed, Spring Awakening mag dan een aantal zwaktes vertonen, de musical is origineel genoeg om van begin tot einde te boeien. De jonge spelers zijn ongegeneerd en spelen de stukken van het dak. Ze laten echt wel een frisse wind waaien door de soms stoffige zalen van Broadway. Dat ze niet echt overtuigen, ligt dus niet aan een gebrek aan talent, maar wel aan een onevenwichtig concept.

 

filmpjes:

 

2

 

 

222

Spring Awakening

Eugene O’Neill Theatre

Muziek: Duncan Sheik

Teksten: Steven Sater

12:30 Gepost door Jean Lievens in cultuur | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 009, spring awakening, broadway, new york |  Facebook |

02-05-07

Give my Regards to Old Broadway

Wie mijn Amerikablog af en toe volgt, heeft het misschien al gelezen: bejaarden veroveren Broadway. In menige zaal beukt de gemiddelde leeftijd van het publiek tegen de zestig. In de nieuwe Broadway hit Spring Awakening lijkt het er wel op dat de piepjonge acteurs na twee uur seksuele escapades op het podium neerbuigen voor geriatrische patiënten die proberen recht te klauteren in een staande ovatie. Spring Awakening op toneel tegen Winter Going to Sleep in de zaal. Nu ja, een ticket voor een Broadwayshow is al opgelopen tot 111,50 dollar. Wie kan dat betalen?
 
SH100986

Times Square

 

Maar ook op het toneel zijn de oudjes niet van het podium te slaan. Neem nu 45Th Street, een straat met een viertal Broadway theaters. In het Music Box Theater loopt vanaf 6 mei ‘Deuce’ met de 81-jarige Angela Lansbury en de 79-jarige Marian Seldes. Bijna vlak tegenover staat in het Booth Theater de 70-jarige Vanessa Redgrave alleen op de planken in ‘The Year of Magical Thinking’. Steek Broadway (de straat) over en je komt aan het Lyceum Theater waar de 78-jarige Christopher Kapitein Von Trapp Plummer samen met Brian Dennehy, een snaak van 69, de hoofdrol vertolkt in ‘Inherit The Wind’. Maar ook in musicals laten de bejaarden zich niet onbetuigd, zoals de 75-jarige Mary Louise Wilson die schittert in ‘Grey Gardens’.

 

SH101021

Grey Gardens

 

Nu ja, in Amerika is het niet zo ongewoon dat mensen tot op zeer hoge leeftijd blijven werken. Ze komen nu eenmaal niet rond met hun pensioen. Uiteraard geldt dat laatste niet voor Broadway sterren. Sommige levende legendes takelen op scène af tot ze doodvallen. Een nieuwe trend bij de oude generatie is een show waarin ze terugblikken op hun carrière: Chita Rivera (1933) danste zich bijna te pletter in ‘Chita Rivera, A Dancer’s Life’ (van 23 november 2005 tot 19 februari 2006). Begin 2002 triomfeerde de toen 80-jarige Golden Girl Beatrice Arthur in ‘Bea Arthur on Broadway’ in het Booth Theater. In hetzelfde jaar gaf Elaine Stritch, toen 77, een onvergetelijke show in het Neil Simon Theater: ‘Elaine Stritch at Liberty’.

 

elaine-stritch

Elaine Stritch at Liberty

 

Jammer genoeg heb ik al die shows gemist. Wie ik wel live heb meegemaakt, is Shirley Jones (1934), de moeder van de Partridge Family. In de jaren 50 en 60 oogstte ze wereldroem als Laurey Williams in Oklahoma! (1955), Julie Jordon in Carousel (1956) en Marian Paroo in The Music Man. In 2004 kroop ze enkele maanden in de huid van Dorothy Brock in de zoveelste revival van 42nd Street. Hoewel ik door het dak ging haar live te mogen aanschouwen, vond ik haar vertolking op het randje van het genante. Ze was gewoon te oud voor de rol. Bovendien was de tijd ook niet vriendelijk geweest voor haar eens zo glasheldere sopraanstem. Ze klonk als Bianca Castafiore die per vergissing in een musical was gesukkeld.

 

SH101036

Benieuwd wat het jonge grut van Spelling Bee er later van zal maken

 

Andere oude krakers die ik in levende lijve heb mogen bewonderen zijn Tom Bosley (1927) als Herr Schultz in Cabaret (2004), Mickey Rooney (1920!) als tovenaar en Eartha Kitt (1927) als ‘The Wicked Witch of the West” in The Wizard of Oz (maar dat was wel in San Francisco in 1998). Nog actief of tot vrij recent nog actief zijn Joel Grey (1932), Key Ballard (1926), Carol Burnett (1933), Barbara Cook (1927), Charles Durning (1923), Betty Garret (1919!), Ben Gazzara (1930), Robert Goulet (1933), Julie Harris (1925), Rosemary Harris (1927), Celeste Holm (1917, maar alleen nog actief in film), Eli Wallach (1915, idem). Film en theater houden een mens blijkbaar jong.

 

SH100995

Angela Lansbury terug op Broadway

 

Helaas is de oude generatie die triomfeerde tijdens de gouden jaren van Broadway (jaren 30 tot 60) toch langzaam maar zeker aan het uitsterven: Betty Comden (1915-2006), Hume Cronyn (1911-2003), Phil Ford 1919-2005), Uta Hagen (1919-2004), Kim Hunter (1922-2002), Ann Miller (1923-2004), Fayard Nicholas (1914-2006), Jerry Orbach (1935-2004), John Raitt (1917-2005), Vincent Sherman (1906-2006), Kim Stanley (1925-2001), Maureen Stapleton (1925-2006), Gwen Verdon (1925-2000), Fay Wray (1907-2004). Gelukkig zijn er nog sterren als Bernadette Peeters of Patty LuPone die de fakkel hoog houden, maar ook die dames naderen de kaap van de 60. Toch benieuwd of er onder het jonge grut van Spring Awakening of The 25th Annual Putnam County Spelling Bee toekomstige Broadway legendes zitten…

 

SH101026

Spring Awakening: weer bloot op het toneel...

 

 

 

 

21:08 Gepost door Jean Lievens in cultuur | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 008, spring awakening, broadway, new york, times square, amerika |  Facebook |